The making of kaart Windelsteen
Door Chris Addiers
Op zondag 1 maart 2026 werd door Omega de finale van de Forest Cup georganiseerd. Onder een stralend zonnetje gingen maar liefst 289 oriënteurs van start om nog voldoende punten te kunnen meepikken om eindlaureaat te kunnen worden in de Forest Cup.
Het succes van een oriëntatiewedstrijd hangt echter niet enkel af van de zon. Oriëntatielopers willen immers geen 5 rondjes rond de kerktoren lopen maar willen meer: ze willen nieuwe gebieden ontdekken en uitgedaagd worden om de juiste routekeuzes te moeten maken.
Een nieuw kaart brengt dus zeker altijd extra enthousiasme mee. En het was inderdaad voor velen een verrassend terrein. De ene voelde Zweedse vibes, een andere waande zich in Zwitserland....Afwisselend, de eerste en enige kaart in Vlaanderen met 5 meter hoogtelijnen, zowel fysiek als technisch uitdagend!
In dit artikel gunnen we jullie een blik achter de schermen hoe deze nieuwe kaart Windelsteen tot stand is gekomen. Enkel dankzij het vele werk van Chris Addiers was dit mogelijk! Hieronder zijn verhaal.
The making of kaart Windelsteen
De voorgeschiedenis
De wedstrijdzone ligt voornamelijk in een gebied van de voormalige grindgroeve op de grens van As, Dilsen-Stokkem en Maasmechelen en maakt nu onderdeel uit van het Nationaal Park Hoge Kempen. In deze voormalige grindgroeve ‘Mechelse Heide Noord’, werd tot 2017 berggrind gewonnen als grondstof voor de toepassing van bouwmaterialen.
Na beëindiging van de grindwinning werd het gebied door het Grindcomité op een landschappelijke manier heringericht, alvorens het terug te geven aan de natuur waarna het beheer werd overgedragen aan het Agentschap Natuur & Bos. In het noodoosten van de grote groeve, bevindt zich de kleine groeve: een zone van 15 hectare met extreem gedetailleerd reliëf. Dat had al langer onze interesse gewekt, maar omdat het geïsoleerd lag, kwam het nooit tot een realisatie.
Bovendien vernamen we dat ANB zinnens was om de vliegdennen in de groeve begin 2027 te rooien om natte heide kans te geven en zo het gebied terug aansluiting te laten vinden met de Mechelse heide. De plannen om deze inmiddels opgeschoten dennen te rooien werden echter in de ijskast gestopt, omdat er problemen waren met de grondwaterspiegel. Het gebied liep, in tegenstelling tot de andere terug-naar-natuur-herstelde groeves, niet onder water.
De opname van de kaart
In het najaar 2025 ging ik aan de slag om het gebied in kaart te brengen.
De originele reservatienaam “SIBELCO Groeve 2- As” werd vrij snel gewijzigd naar “Windelsteen” omwille van de enorme zwerfkei die uit de groeve gehaald werd. (op de kaart te vinden aan de oostkant van de grote groeve)
Samen met ’s Hertogenheide (getekend door Bart Van de Moortel), is de kaart Windelsteen de eerste OMEGA kaart die volledig op tablet met de OCAD app werd opgenomen.
Enkele jaren werd gebruikt gemaakt van de OCAD Sketch App op de smartphone en nog vroeger gebeurde de opname in het terrein met behulp van een tekenplank, een print van het op te nemen gebied, een polyesterkalk en kleurpotloden. Alle objecten werden (met behulp van triangulatie) afgestapt. Een erg arbeidsintensief werk en niet altijd even correct.
Natuurlijk werd het tekenwerk sinds begin de jaren negentig (steeds performanter) ondersteund door OCAD, maar daarvoor tekenden Roger Vanaken en Jules Keyken ettelijke duizenden hectaren nog op de tekentafel met 5 kalken, voor elke kleur één, chinese inkt en plakrasters. Een monnikenwerk. Kaarten tekenen was toen 100% handwerk, zonder steun van software, luchtfoto’s, satellietgegevens, hill shading kaarten,….
Terug naar Windelsteen.
Aangezien de laatste versie van het Digitaal HoogteModel (DHM) dateerde van 2013, toen de groeve nog in volle ontginning was, diende het reliëf in de 60 hectare grote groeve, op de ouderwetse handmatige manier ingetekend. Daarenboven kon er geen verbinding gemaakt worden met voldoende satellieten in de kleine groeve omdat die gekenmerkt wordt diepe steilranden en storthopen waarop volwassen dennen gegroeid zijn. Ook daar diende dus handmatig getekend te worden.
Een hele opdracht. Samen werden ruim 200 uren tekenwerk (opname en OCAD-werk) uitgetrokken om de kaart te tekenen.
OMEGA heeft zich ook akkoord verklaard om haar kaarten te laten voldoen aan de “check legilibilty”, zeg maar de test inzake leesbaarheid. Technisch wil dit zeggen dat we onze kaarten zo goed als mogelijk in overeenstemming brengen met de IOF normen voor kaart tekenen.
Wat ik ook probeerde, in de kleine groeve waren er zoveel details die bijzonder kort tegen elkaar gesitueerd waren, dat een uitzondering aangevraagd werd aan de ABSO-BVOS kaartencommissie: sommige details in de kleine groeve werden gereduceerd naar 75%. Met de steun van Karl Vervoort en Dirk Goossens, zijn we er dan ook in geslaagd om een maximale leesbaarheid te behalen.
Het bewijs werd geleverd na de wedstrijd, toen nagenoeg alle deelnemers GEEN gebruik hadden gemaakt van de uitvergroting. Zelfs op een schaal 1:10.000 was de kleine groeve leesbaar. Niemand die nog twijfelt dat de tekennormen essentieel zijn voor een eerlijke wedstrijd.
Tot slot werd ook besloten om de ganse kaart aan te bieden met 5m hoogtelijnen. Het is zowaar de eerste en enige kaart in Vlaanderen op 5m hoogteverschil.
De lopers hebben het geweten!
